Soms krijg je als maker precies de feedback die je nodig hebt. Na onze eerste aflevering over Ayurveda kregen we een mooie en ook terechte vraag: jullie gingen al best snel de diepte in, kunnen jullie ook nog iets meer vertellen over wat Ayurveda precies is en waar het vandaan komt?
En eerlijk is eerlijk: daar zat wat in. Ik ben nogal van het meteen erin duiken. Dus in deze tweede aflevering deden Rini en ik bewust een stapje terug om opnieuw een basis te leggen. Niet om terug te gaan, maar juist om beter te begrijpen waarom Ayurveda zo’n rijke en complete levenswijze is en waarom het juist voor vrouwen zoveel kan betekenen.
Verpleegkunde & Ayurveda
Rini is hbo-verpleegkundige in de geriatrische revalidatiezorg en werkt daarnaast al jaren als Ayurveda-therapeut in haar eigen praktijk. Ze is ook betrokken als online docent bij een uitgebreide Ayurvedacursus, die ze mede heeft helpen vormgeven.
Wat ik mooi vind: Ayurveda is voor Rini geen “los onderwerp”, maar een manier van leven die past bij hoe ze zelf naar de wereld kijkt. Ze leeft sterk met seizoenen en natuurlijke cycli, iets wat je in Ayurveda óók terugziet. En precies die combinatie maakt dit gesprek warm, aards en nuchter tegelijk.
Ayurveda is oud, maar verrassend toepasbaar
Rini vertelt in deze aflevering dat Ayurveda een holistisch gezondheidssysteem uit India is, dat al minstens vijfduizend jaar oud is. Alleen dat gegeven vond ik al bijzonder. Vijfduizend jaar. En toch is het vandaag de dag nog steeds relevant. Wat Ayurveda zo interessant maakt, is dat het niet alleen kijkt naar een klacht of symptoom, maar naar alles wat invloed heeft op jouw leven. Je fysieke gezondheid, je mentale gezondheid, je leefstijl, je voeding, je relaties, je omgeving, je ritme. Ayurveda kijkt niet in losse onderdelen, maar naar het geheel.
En misschien is dat ook meteen waarom zoveel mensen erdoor worden geraakt: het gaat niet over één pilletje of één oplossing. Het gaat over de vraag: wat heb jij nodig om in balans te zijn?
Geen quick fix, maar een manier van kijken
Wat ik zelf mooi vond in dit gesprek, is hoe duidelijk Rini benoemt dat Ayurveda geen quick fix is. Geen methode waarbij je één boek leest, één test doet en dan denkt: zo, opgelost. Ayurveda vraagt iets anders van je. Aandacht. Bewustwording. Bereidheid om te kijken naar jezelf en naar je patronen. En juist daarin zit ook de kracht. Want als je leert begrijpen wat jou uit balans haalt, kun je daar veel eerder op bijsturen.
Rini noemt dat preventieve stuk ook heel belangrijk. Eigenlijk is Ayurveda op z’n mooist als je het inzet vóórdat je helemaal vastloopt. Alleen ja, zo werkt het leven natuurlijk lang niet altijd. Vaak kom je pas in beweging als je lichaam of je hoofd al signalen geeft.
De drie dosha’s en jouw unieke blauwdruk
Ook in deze aflevering komen we weer terug op de drie dosha’s: Vata, Pitta en Kapha. De drie basisenergieën waar Ayurveda mee werkt.
Kort samengevat:
Vata staat voor beweeglijkheid, lucht, kou en onrust
Pitta is vuur, intensiteit, scherpte en hitte
Kapha brengt stabiliteit, rust, zwaarte en smering
Maar wat Rini heel mooi uitlegt, is dat je niet “gewoon een dosha” bent. Iedereen is een unieke combinatie van die drie. En zelfs als jij en iemand anders bijvoorbeeld allebei veel Pitta hebben, ben je nog steeds niet hetzelfde. Daaronder zitten namelijk weer lagen, verdiepingen en subdosha’s, én natuurlijk alles wat je in je leven hebt meegemaakt. Dat maakt Ayurveda tegelijk fascinerend en ook complex. Je kunt er een beetje aan proeven, maar als je echt wilt begrijpen wat er speelt, vraagt het meer dan alleen een online test.
Agni en Ama: waarom je spijsvertering zo belangrijk is
Een ander belangrijk onderdeel dat Rini in deze aflevering benoemt, is Agni: je spijsverteringsvuur.
Binnen Ayurveda is dat een sleutelbegrip. Niet alleen omdat Agni helpt om voeding goed op te nemen, maar ook omdat het helpt om afvalstoffen af te voeren. Die afvalstoffen noemt Ayurveda Ama. En als Ama zich ophoopt, kan dat zorgen voor verstoringen, klachten en uiteindelijk zelfs ziekte. Wat ik daar zo interessant aan vind, is dat Ayurveda dus niet alleen naar eten kijkt, maar ook naar alles wat je “verteert” in het leven. Niet alleen voedsel, maar ook prikkels, emoties, stress, omgevingsfactoren. Alles komt ergens in je systeem binnen.
Vrouw zijn, doorgaan en je lijf dat op de rem trapt
In deze aflevering gingen we ook dieper in op iets wat ik zelf veel zie en eerlijk gezegd ook zelf herken: vrouwen die maar doorgaan terwijl hun lichaam al iets heel anders aan het vertellen is.
Ik stelde Rini de vraag hoe Ayurveda daarnaar kijkt. Haar antwoord was helder: je lichaam helpt je vaak uiteindelijk zelf om te remmen. Via fysieke klachten, mentale uitputting, burn-out, angst, depressieve gevoelens of andere signalen. Niet om je te straffen, maar om je te laten voelen dat er iets niet klopt. Dat raakte me. Omdat ik zelf ook weet hoe het is als je lijf op een gegeven moment gewoon zegt: nu is het genoeg. In mijn geval deden mijn longen dat vroeger ook. Dan dacht ik misschien niet direct aan stress of overbelasting, maar achteraf zie ik wel degelijk dat mijn lichaam mij op die manier een grens liet voelen. Ayurveda kijkt dus niet alleen naar wat er misgaat, maar ook naar waarom jij op dat punt bent gekomen.
De vrouwelijke levensfases en waarom die zoveel invloed hebben
Een van de mooiste stukken uit dit gesprek vond ik het deel over de levensfases van een vrouw. Ayurveda ziet het leven namelijk ook als een beweging door de dosha’s heen.
De kindertijd wordt gezien als een Kapha-periode
De vruchtbare jaren als een Pitta-periode
En richting de overgang ga je als vrouw meer naar een Vata-periode
En dat laatste vond ik zó verhelderend. Want Vata staat voor beweeglijkheid, verandering, onrust, lucht. Dus als je richting perimenopauze en menopauze beweegt, komt er letterlijk meer Vata-energie in je systeem. En als jij van nature al veel Vata of Pitta in je constitutie hebt, kun je dat nog sterker voelen. Dat verklaart ook waarom sommige vrouwen ineens denken: wat is er met mij aan de hand? Waarom stress minder goed gereguleerd lijkt te worden. Waarom onrust sneller toeslaat. Waarom je niet meer zomaar kunt leven zoals tien jaar geleden. Niet omdat je zwakker wordt. Maar omdat je lichaam simpelweg om een andere vorm van aandacht vraagt.
Je cyclus als kompas
Wat ik heel sterk vond, is dat Rini op het einde de vraag omdraaide. Niet: begin eerst bij je dosha en ga dan kijken wat je moet doen. Maar: begin eens met het in kaart brengen van je eigen cyclus.
Kijk hoe je je voelt in de verschillende fases. Wat werkt dan wel? Wat niet? Waar heb je behoefte aan? Meer rust? Meer beweging? Warmte? Verkoeling? Rini koppelde dat mooi aan de verschillende fasen van de cyclus:
Tijdens de menstruatie is er meer Vata-energie → warmte, rust en zachtheid zijn helpend
In de opbouwende fase richting eisprong is er meer Kapha-energie → activeren en niet teveel verzwaren
Na de eisprong neemt Pitta meer toe → verkoelen, emoties temperen en prikkels verminderen
Ik vond dit zo’n fijne, praktische ingang. Juist omdat het laat zien dat Ayurveda niet meteen ingewikkeld hoeft te zijn. Je kunt klein beginnen. Door beter te kijken. Beter te luisteren. En je lijf serieuzer te nemen.
Routine als basis voor hormonale rust
Voeding blijft belangrijk binnen Ayurveda, maar ook in deze aflevering werd weer duidelijk: voeding is niet het enige. Leefstijl en routine zijn minstens zo belangrijk. Een ochtendroutine, een avondroutine, het ritme van opstaan, eten, rusten, bewegen, het zijn allemaal manieren om je systeem houvast te geven. En dat hoeft volgens Rini helemaal niet ingewikkeld of lang te zijn. Juist niet. Het moet haalbaar blijven in jouw echte leven. Dat vond ik misschien wel een van de belangrijkste inzichten uit deze aflevering:iets kleins wat je volhoudt, helpt meer dan iets groots waar je na een week weer mee stopt.
Boektip: Balance Your Hormones, Balance Your Life
Als leestip voor deze aflevering noemt Rini het boek Balance Your Hormones, Balance Your Life. Een Engelstalig boek dat Traditional Chinese Medicine en Ayurveda met elkaar verbindt. Volgens haar geeft het veel inzichten en praktische handvatten rondom hormonen en balans. Geen licht leesvoer misschien, maar wel waardevol als je je daar verder in wilt verdiepen.
Wil je meer weten over Rini?
Je vindt Rini via:
website: https://www.viharini.nl
Instagram: @viharini_ayurveda
